Roinn

Kari Kola

27.02.2020

Is ealaíontóir solais é Kari Kola as an bhFionlainn, náisiún ina dtuigfeadh duine ar bith an luach a bhaineann le solas de bharr na ngeimhrí fada dorcha a bhíonn ann.

I mí Mhárta 2020, déanfaidh Kari tírdhreach sléibhtiúil Chonamara a shoilsiú dá thionscadal, Savage Beauty.

Tá breis agus 2,000 tionscadal stiúrtha ag Kari Kola, i suíomhanna drámatúla agus ina measc sin tá, Villa de Laak, Sliabh Saana (sliabh beannaithe an Sámaí, pobal dúchais san Fhionlainn) agus Stonehenge, Láithreán Oidhreachta Domhanda UNESCO. Samhlaíonn Kari a chuid oibre mar spotsolas litriúil agus meafarach, agus béim á leagan aige ar na hábhair atá tábhachtach dó. I mí an Mhárta 2020, beidh an spotsolas dírithe go mór ar Chonamara, agus an tírdhreach sléibhtiúil á shoilsiú ag Kari don choimisiún nua seo do Ghaillimh 2020.

Cé go mbíonn uirlisí Kari sainiúil i gcónaí, baineann éagsúlacht mhór leis an gcomhthéacs, ó dhamhsa agus ceol clasaiceach go taispeántais agus féilte. Feiceann sé go mbaineann féidearthachtaí as cuimse le solas. Agus meangadh mealltach ar a éadan féasógach, míníonn sé, ‘Ó tharla nach féidir liom péinteáil, bím ag péinteáil le solas. Tá suim agam sa solas freisin taobh amuigh den luach ealaíne a bhaineann leis. Tá gach rud ar an domhan bunaithe ar an solas. Mar sin, táim ag obair le tionscadail eolaíochta agus le teicnící nua, todhchaíocha – agus deacrachtaí teicniúla i gceist i gcónaí, ar ndóigh.

Image courtesy of Kari Kola

Ní duine é Kari atá tógtha leis an ealaín theagascach. Dar leisean, cuireann an solas teibí beocht nua i nithe coitianta agus buaileann sé leis na breathnóirí ar a dtéarmaí féin. ‘Ní oibrím le físeán mar nach mian liom go bhfeicfeadh daoine na nithe ceannann céanna a fheicimse. Leis an solas teibí, tá na scéalta chomh fairsing céanna leis na breathnóirí.’

Scairteann cuid de shuiteáin Kari solas bog trí choillte, agus cruthaíonn siad éifeacht smúitiúil chlapsholais. Caitheann cinn eile dath beoga ar shainchomharthaí a bhfuil aithne mhaith orthu. Is minic a ghluaiseann an solas ar luas mall, machnamhach. ‘Creidim sa ghluaiseacht mhall mar, sa domhan digiteach, caithfear gach rud a dhéanamh níos tapúla,’ arsa Kari. ‘Tá milliún fógra tráchtála ann ag rá linn bheith níos éifeachtaí. Is ina choinne sin a oibrímse. Nuair a bhímid suite timpeall tine champa, is breá le gach duine a bheith ag féachaint ar na lasracha. Bhuel, is féidir linn é sin a dhéanamh le solas freisin.’

Cibé chomh hoiriúnach d’Instagram atá siad, tá teicníc an-suimiúil ag saothair iontacha Kari chun dul i ngleic le FOMO (faitíos go bhfágfaí ar lár thú) digiteach le FOMO analógach. ‘D’úsáid mé 17 n-íomhá don suiteán ‘Frequencies’, a bhí leathchiliméadar ar fad, ag Durham Lumiere’ a mhíníonn Kari. ‘Bhí an luas chomh mall sin dá mbeifeá ag gliúcaíocht ar d’fhón agus dá bhféachfá suas anois is arís, faoi mar a dhéanann daoine sa lá atá inniu ann, ní fheicfeá go raibh rud ar bith ag tarlú. Leath bealaigh tríd thosaigh daoine ag tabhairt faoi deara nach raibh an íomhá ina stad – bhí sí ag athrú de shíor. Is ag an am sin a leag siad uathu na fóin faoi dheireadh.’

‘Má bhíonn rogha agam, oibrím i gcónaí leis an dúlra mar is é sin an ealaín is fearr atá againn. Beimid ag obair ar mhórscála i gConamara. Beidh an solas ón suiteán le feiceáil 50 ciliméadar ó bhaile ar a laghad.’

Agus cad iad na nithe a bhféadfadh Kari ár n-aird a dhíriú orthu? Ar an athrú aeráide, is cosúil, agus ar an tsaint atá á thiomáint. ‘Ceist mhór is ea an t-athrú aeráide, nach ndéantar í a phlé sách minic, agus ceist a mbeidh mé ag díriú uirthi amach anseo,’ ar sé. ‘Feicim rudaí ag athrú go tapa i dtuaisceart na hEorpa. Ní hamháin go bhfuil sé ag éirí níos teo ach tá sé ag éirí níos foircní ar gach bealach.’ Tarraingeoidh Kari aird ar thírdhreach sléibhtiúil Chonamara in 2020, a bhfuil gnáthóga agus speicis a bhfuil caomhnú speisialta á dhéanamh orthu i mórán de agus iad liostaithe faoi Iarscríbhinn I/II den Treoir maidir le Gnáthóga ón Aontas Eorpach. Nuair a fiafraíodh de faoi roghnú an tsuímh seo, d’fhreagair Kari, ‘Má bhíonn rogha agam, oibrím i gcónaí leis an dúlra mar is é sin an ealaín is fearr atá againn. Beimid ag obair ar mhórscála i gConamara. Beidh an solas ón suiteán le feiceáil 50 ciliméadar ó bhaile ar a laghad.’

As na tionscadail go léir atá curtha i gcrích aige, ceapann Kari go raibh ‘rud éigin speisialta’ ag baint lena shuiteán ag Stonehenge. Sna 4,500 bliain ar ann don suíomh, ní bhfuair aon ealaíontóir rochtain chruthaitheach den chineál sin air. Níl sé de phribhléid ag suíomhanna eile aire agus réamhchúram den chineál sin a bheith i bhfeidhm orthu. ‘Thug mé cuairt ar thimpeall 100 de shuíomhanna UNESCO agus tá drochbhail ar 90 díobh mar gur ar éigean atá aon athchóiriú á dhéanamh orthu,’ arsa Kari. ‘Is é bunús na faidhbe go bhfuil rialtas ag iarraidh airgead a dhéanamh ar na háiteanna sin ach gan aon chothabháil a dhéanamh orthu,’ arsa Kari. ‘Leis an ealaín solais, is féidir leat díriú ar na topaicí sin. Má dhéanaim suiteán in El Jem, mar shampla, tabharfar clúdach dó ar fud an domhain. Ansin is féidir liom aird a tharraingt ar an bhfadhb agus an cheist a chur: cén fáth nach bhfuil caomhnú ar siúl againn?’

‘Tá níos mó den cheiliúradh i gceist le Savage Beauty, mar gur saothar é a fuair spreagadh ón tírdhreach glas atá ann go fóill in Éirinn. Is iad na chéad tuairimí a bhíonn ag Kari faoi áit na cinn a n-oibríonn sé leo, agus chuaigh an tírdhreach saibhir i gcion air chomh luath agus a shroich sé an áit. Ar seisean, ‘Tá milliún bealach ina bhféadfaí an saothar a dhéanamh ach de ghnáth bíonn a fhios agam céard atá á dhéanamh agam taobh istigh de dheich soicind.’

Is beag rud a chuireann ionadh orainn san aois dhigiteach ach téann áilleacht agus mórscála an dúlra i bhfeidhm orainn go fóill. Tá an méid sin soiléir do Kari, a dtógfaidh a shaothar Savage Beauty an oiread spáis agus a thógfadh na céadta páirceanna imeartha. ‘Tá sé seo taobh amuigh den ghnáthscála,’ ar seisean. ‘Ní bheidh daoine ag súil leis.’

Savage Beauty


Tuilleadh Eolais
Imeachtaí Gaolmhara